Skip to content
Open access

OCHIQ KONLARDA GEOMEXANIK JARAYONLARNI INTELLEKTUAL MONITORING QILISH VA "DIGITAL TWIN" TEXNOLOGIYASINI JORIY ETISH ORQALI XAVFSIZLIKNI TA'MINLASH

Oct 2026 · New Uzbekistan Journal of Academic Research · Vol 3, pp. 60-69 · 0 citations · 5 references

Abstract

Maqolada Qalmoqqir ochiq koni bortlarida kechadigan geomexanik jarayonlarni uzluksiz kuzatish uchun arzon avtonom sensorlar tarmog'i (IoT) va karyerning raqamli egizagiga (Digital Twin) asoslangan "Smart-Bort" monitoring tizimi taklif qilingan. Tadqiqotga bortning yuqori qismida vizual kuzatuvda qayd etilgan, kengligi bir necha santimetrga yetadigan cho'zilish darzlari asos bo'lgan. Har bir sensor nuqtasi MEMS akselerometr, akustik emissiya kanali, mikrokontroller va LoRaWAN radiomodulidan iborat bo'lib, quyosh energiyasida ishlaydi. Ishda og'ish o'lchovining sezgirligi, LoRa paketlarining efir vaqti, nuqtaning energiya balansi va tannarxi hisoblangan. Harorat kompensatsiyasidan keyin 2 m bazada taxminan 0,04 mm siljishni ajratish mumkinligi, uzoq masofada har 5-10 soniyada ma'lumot uzatish efir cheklovlariga sig'masligi ko'rsatilgan. Shu sababli oddiy holatda 10 daqiqalik, xavf paytida 1 daqiqalik uzatish rejimi tavsiya etilgan. Bitta nuqtaning taxminiy narxi 180-360 AQSH dollarini, quyosh nurisiz ishlash muddati 88 sutkani tashkil etadi. Teskari tezlik usuli modellashtirilgan ma'lumotlarda sinalib, o'pirilishdan 18-36 soat oldin berilgan prognozlarda xatolik 5 soatdan oshmagani aniqlangan. Natijalar asosida uch bosqichli ogohlantirish sxemasi va raqamli egizak tuzilishi taklif etilgan.

Read PDF

Similar papers

Open access Oct 2026

MURAKKAB DINAMIK JARAYONLARNI MATEMATIK MODELLASHTIRISH VA SONLI USULLAR ASOSIDA TAHLIL QILISH

Maqolada murakkab dinamik jarayonlarni matematik modellashtirish, oddiy differensial tenglamalar tizimlari orqali ifodalash va ularni sonli usullar yordamida tadqiq etish masalalari ko‘rib chiqildi. Nazariy qismda model qurish, diskretlash, verifikatsiya, validatsiya, qadam tanlash, barqarorlik va hisoblash xatolari o‘...

Zoir Saidnazarov · 0 citations
Open access Oct 2026

Oziq-ovqat xavfsizligini mustahkamlashda sun'iy intellekt va raqamli texnologiyalarning o'rni va samaradorligi

Maqolada sun'iy intellekt va raqamli texnologiyalarning oziq-ovqat xavfsizligini mustahkamlashdagi o'rni hamda ularni joriy etish samaradorligini baholash masalalari O'zbekiston misolida yoritilgan. Biz besh blok va 20 ta indikatordan iborat "Oziq-ovqat xavfsizligini raqamlashtirish samaradorligi indeksi" (OXRSI)ni tak...

Rashid Xakimov · 0 citations
Open access Sep 2026

HAVONI QAYTA AYLANTIRISH (RETSIRKULYATSIYA) PRINSIPIGA ASOSLANGAN ENERGIYA TEJAMKOR PNEVMOSEPARATOR KONSTRUKSIYASI

Maqolada qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini pnevmatik usulda tozalash jarayonida sarflanadigan elektr energiyasini kamaytirishga mo‘ljallangan, havoni qayta aylantirish (retsirkulyatsiya) prinsipiga asoslangan pnevmoseparator konstruksiyasi taklif etilgan. An’anaviy pnevmatik separatorlarda ishchi havo oqimi separator or...

Oxunjon Bo'riyev · 0 citations
Open access Oct 2026

O'zbekistonda sirkulyar iqtisodiyot mexanizmlari: institutsional asoslar, muammolar va rivojlanish istiqbollari

Maqolada O'zbekiston Respublikasida sirkulyar iqtisodiyotning faoliyat mexanizmini joriy etish jarayoni institutsional-huquqiy asoslar va miqdoriy ko'rsatkichlar kesimida har tomonlama tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi – milliy sirkulyar siyosatning kuchli va zaif tomonlarini aniqlash, uni Yevropa Ittifoqi tajribas...

M. Mirzayev · 0 citations
Open access Oct 2026

Sanoat korxonalarida raqamli strategiyani shakllantirishning metodologik yondashuvlari

Maqolada sanoat korxonalarida raqamli strategiyani shakllantirishning metodologik yondashuvlari tahlil qilinadi. Raqamli strategiya alohida texnologiyalarni xarid qilish rejasi emas, balki korxonaning qiymat yaratish maqsadlarini, ishlab chiqarish jarayonlarini, ma'lumotlar arxitekturasini, inson kapitalini, boshqaruvn...

Kodirjon Jumanazarov · 0 citations
Open access Oct 2026

MELIORATSIYA TEXNIKALARIDA SUN’IY INTELLEKT ASOSIDA NOSOZLIKLARNI OLDINDAN ANIQLASH

Mazkur maqolada melioratsiya texnikalarining texnik holatini monitoring qilish hamda yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan nosozliklarni oldindan aniqlashda sun’iy intellekt texnologiyalaridan foydalanish masalasi tadqiq etilgan. Melioratsiya mashinalari va qurilmalarining ishlash jarayonida harorat, vibratsiya, bosim, aylanis...

Shohjahon Toyirjonov · 0 citations

We use cookies to run the site and, with your consent, for analytics and to show ads. See our Cookie Policy.