PHÁP LUẬT VỀ TÀI NGUYÊN GIÁO DỤC MỞ TRONG KỶ NGUYÊN SỐ: CÂN BẰNG QUYỀN TIẾP CẬN TRI THỨC VÀ BẢO HỘ QUYỀN TÁC GIẢ Ở VIỆT NAM

Abstract

Tài nguyên giáo dục mở mở rộng tiếp cận và tái sử dụng học liệu, nhưng chỉ bền vững khi chủ thể cấp phép có quyền hợp pháp, điều kiện sử dụng minh bạch và thủ tục xử lý tranh chấp tương xứng. Bài viết phân tích Luật Sở hữu trí tuệ và Thông tư số 61/2026/ TT-BGDĐT, đối chiếu với Công ước Berne, Khuyến nghị UNESCO năm 2019 và giấy phép Creative Commons. Nghiên cứu sử dụng phương pháp pháp luật học thuyết, tổng quan tài liệu có định hướng và so sánh pháp lý theo chức năng; các nguồn được đánh giá theo sáu tiêu chí về tính hợp pháp của việc cấp phép, khả năng tái sử dụng, quyền nhân thân, minh bạch, tính tương xứng và trách nhiệm giải trình. Kết quả cho thấy khuôn khổ mới đã xác lập năm quyền sử dụng cùng yêu cầu về chất lượng, giấy phép, dữ liệu đặc tả và trách nhiệm. Tuy nhiên, phạm vi giấy phép mở, quyền đối với học liệu của giảng viên hoặc học liệu sử dụng ngân sách nhà nước, tính tương thích giấy phép và thủ tục khôi phục vẫn cần làm rõ. Bài viết đề xuất mô hình quản trị ba tầng gồm xác lập quyền, cấp phép mở và quản trị vòng đời.