THU HÚT VỐN ĐẦU TƯ HẠ TẦNG BẾN DU THUYỀN TẠI NAM BỘ: THỰC TRẠNG VÀ CÁC VẤN ĐỀ TÀI CHÍNH

Abstract

Khu vực phía Nam, với đặc thù mạng lưới sông ngòi và đường bờ biển phát triển, sở hữu lợi thế tuyệt đối để bứt phá về kinh tế du lịch đường thủy. Tuy nhiên, sự thiếu hụt trầm trọng hạ tầng bến du thuyền đạt chuẩn đang là điểm nghẽn kìm hãm chuỗi giá trị này. Bài viết được thực hiện với mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá khách quan thực trạng thu hút vốn đầu tư và nhận diện các vướng mắc tài chính – kế toán tại các dự án hạ tầng bến du thuyền khu vực phía Nam. Về phương pháp nghiên cứu, bài viết sử dụng phương pháp phân tích định tính, phương pháp tổng hợp tài liệu và đối chiếu luật định – tài chính. Các phân tích được đặt trên nền tảng cơ sở pháp lý hiện hành, trọng tâm là Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP) 2020, Nghị định số 08/2021/NĐ-CP ) được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 54/2022/NĐ-CP quy định về quản lý hoạt động đường thủy nội địa và các tác động mới từ Luật Đất đai 2024. Về các phát hiện chính, nghiên cứu chỉ ra rằng dù nhu cầu đầu tư vốn (CapEx) rất lớn, tiến trình thu hút nguồn lực xã hội hóa đang đối diện với ba rào cản tài chính cốt lõi. Thứ nhất, sự bất cập trong phương pháp thẩm định giá và cơ chế xác định đơn giá thuê mặt nước, tiền sử dụng đất ven sông/biển tạo ra rủi ro lớn khi các nhà đầu tư lập mô hình tài chính (Financial Model) và dự báo dòng tiền. Thứ hai, khả năng tiếp cận vốn tín dụng bị hạn chế do khung pháp lý về thế chấp tài sản hình thành trong tương lai (công trình gắn liền với mặt nước) chưa đủ tính thanh khoản, làm tăng chi phí sử dụng vốn bình quân (WACC). Thứ ba, sự thiếu đồng bộ trong hướng dẫn hạch toán kế toán đối với chi phí xây dựng hạ tầng dùng chung (nạo vét, kè đê chắn sóng) và ghi nhận tài sản cố định gây khó khăn cho công tác minh bạch Báo cáo tài chính và kiểm toán dự án. Từ những phát hiện thực tiễn, bài viết đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ về chính sách tài chính, thuế và chuẩn hóa công tác kế toán nhằm khơi thông nguồn vốn, đặc biệt là nguồn FDI và vốn PPP, tạo động lực phát triển bền vững cho kinh tế du lịch phía Nam.