Các nhân tố liên quan đến năng lực sản xuất cây trồng: Bằng chứng thực nghiệm từ các quốc gia châu Á và hàm ý cho phát triển vùng nguyên liệu nông sản ở Việt Nam

Abstract

Năng lực sản xuất cây trồng đóng vai trò nền tảng đối với an ninh lương thực, công nghiệp chế biến và phát triển vùng nguyên liệu. Sử dụng dữ liệu bảng cân bằng của 32 quốc gia châu Á giai đoạn 2002–2022, nghiên cứu phân tích mối liên hệ giữa chỉ số sản xuất cây trồng với các yếu tố sinh thái, đầu vào kỹ thuật, kết nối số, thương mại, đất đai, đầu tư và trình độ phát triển kinh tế. Mô hình tác động cố định hai chiều, với hiệu ứng cố định theo quốc gia và năm, được sử dụng làm mô hình chính; sai số chuẩn được phân cụm theo quốc gia. Kết quả cho thấy phân bón có mối liên hệ thuận chiều và ổn định nhất với chỉ số sản xuất cây trồng. Độ mở thương mại có mối liên hệ nghịch chiều tương đối nhất quán, song mức ý nghĩa thống kê thay đổi tùy theo phương pháp suy luận. Các mối liên hệ của kết nối Internet, đất nông nghiệp và đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) phụ thuộc vào đặc tả mô hình, trong khi diện tích rừng, GDP bình quân đầu người và tích lũy vốn gộp chưa cho thấy mối liên hệ ổn định. Các kết quả được diễn giải như bằng chứng tham khảo về mối liên hệ thống kê, không hàm ý quan hệ nhân quả. Trên cơ sở đó, nghiên cứu gợi mở một số hàm ý chính sách cho Việt Nam, tập trung vào nâng cao hiệu quả sử dụng đầu vào, thúc đẩy số hóa nông nghiệp, tăng cường liên kết thị trường và bảo vệ hệ sinh thái.