XỬ LÝ KẾ TOÁN TÍN CHỈ CARBON TRONG BỐI CẢNH CƠ CHẾ ĐIỀU CHỈNH BIÊN GIỚI CARBON: KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VÀ HÀM Ý CHO VIỆT NAM

Abstract

Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của Liên minh châu Âu, vận hành đầy đủ từ năm 2026, làm phát sinh chi phí carbon chuyển dịch gián tiếp lên các ngành xuất khẩu có cường độ phát thải cao của Việt Nam như sắt thép, xi măng, nhôm và phân bón, trong khi hệ thống kế toán hiện hành chưa có hướng dẫn xử lý. Nghiên cứu hệ thống hóa bản chất kế toán của tín chỉ và hạn ngạch carbon, chắt lọc kinh nghiệm quốc tế và đề xuất hàm ý cho Việt Nam, sử dụng phương pháp nghiên cứu tại bàn. Kết quả cho thấy sau khi IFRIC 3 bị thu hồi, thực hành quốc tế phân hóa quanh hai mô hình chủ đạo là nợ phải trả thuần và trợ cấp chính phủ; trong khi Việt Nam tồn tại đồng thời ba khoảng trống về thể chế kế toán, chuẩn mực và năng lực kiểm định. Nghiên cứu đóng góp cơ sở lý luận và khuyến nghị khả thi cho cơ quan quản lý, doanh nghiệp và đào tạo